Siroz hastalığı

Siroz, karaciğerin kronik bir hastalığıdır. Karaciğer hücrelerinin sürekli olarak harap olması ve işlevlerini kaybetmesi sonucunda ortaya çıkar. Siroz, karaciğerdeki normal dokuların yara izleri ve fibrozis adı verilen bir doku sertleşmesi ile değişmesiyle karakterizedir.

Siroz genellikle uzun süreli alkol kötüye kullanımı, hepatit B veya C virüsü enfeksiyonu, yağ birikimi (steatoz) gibi karaciğer hasarına neden olan durumlar sonucunda gelişir.

Diğer nedenler arasında otoimmün hastalıklar, genetik bozukluklar, kronik safra yolu tıkanıklığı ve uzun süreli ilaç kullanımı sayılabilir.

Karaciğer sirozu belirtileri nelerdir?

Siroz ilerledikçe, karaciğerin normal işlevlerini yerine getirememesi sonucu bir dizi belirti ve komplikasyonlar ortaya çıkar. Bunlar arasında;

  • Yorgunluk ve halsizlik: Karaciğer sirozu olan kişilerde halsizlik, bitkinlik hissi ve enerji kaybı sıkça görülür.
  • İştah kaybı ve kilo kaybı: Karaciğer sirozu olan kişilerde iştah azalması ve kilo kaybı yaygın bir belirtidir.
  • Bulantı ve kusma: Mide bulantısı hissi ve kusma karaciğer sirozu belirtileri arasındadır. Sindirim sistemiyle ilgili problemler, bu belirtilere neden olabilir.
  • Sarılık: Karaciğer sirozu, bilirubin adı verilen bir maddeyi yeterince işleyemediğinde sarılığa yol açabilir. Bu durumda cilt ve gözlerde sararma görülür.
  • Karın şişliği: Karaciğer sirozu ilerledikçe karın boşluğunda sıvı birikmesi (ascites) olabilir. Bu durumda karın şişer ve gerilir.
  • Bacaklarda ve ayaklarda ödem: Karaciğer sirozu, vücutta sıvı birikmesine neden olabilir, özellikle bacaklarda ve ayaklarda ödem (şişme) gözlenebilir.
  • Ciltte kaşıntı: Karaciğer sirozu olan kişilerde ciltte kaşıntı ve kuru deri görülebilir. Bu, safranın normal şekilde atılamamasından kaynaklanabilir.
  • İdrar renginde değişiklik: Karaciğer sirozu, idrar renginde değişikliklere neden olabilir. Koyu renkli veya koyu kahverengi idrar görülebilir.
  • Karaciğer büyümesi: Karaciğer sirozu ilerledikçe karaciğer büyüyebilir. Karın bölgesinde rahatsızlık veya ağrı hissi olabilir.
  • Kanama eğilimi: Portal hipertansiyon denilen durum, karaciğer sirozu ile ilişkili olabilir ve mide-bağırsak kanaması gibi komplikasyonlara yol açabilir. Bu durumda kanama eğilimi artabilir.

Karaciğer sirozu belirtileri her bireyde farklılık gösterebilir ve belirtiler zamanla kötüleşebilir.

siroz
Siroz hastalığı 2

Karaciğer sirozu neden olur?

Karaciğer sirozu, bir dizi faktörün birleşimi sonucunda ortaya çıkabilen bir karaciğer hastalığıdır. Karaciğer sirozunun yaygın nedenlerinden bazıları şu şekildedir:

  • Alkol kötüye kullanımı: Uzun süreli ve aşırı alkol tüketimi, karaciğerde hasara neden olabilir. Alkol kötüye kullanımı en yaygın karaciğer sirozu nedenlerinden biridir.
  • Kronik viral hepatit: Kronik hepatit B, C ve D virüs enfeksiyonları, karaciğerde uzun süreli iltihaplanmaya neden olabilir. Bu durum, zamanla karaciğerde fibrozis ve siroza yol açabilir.
  • NASH (Non-alkolik Steatohepatit): NASH, karaciğerde yağ birikimine ve inflamasyona bağlı olarak gelişen bir durumdur. Obezite, tip 2 diyabet, yüksek kolesterol veya trigliserit seviyeleri gibi faktörler NASH riskini artırır. NASH, siroza ilerleyebilir.
  • Otoimmün hepatit: Otoimmün hepatit, bağışıklık sisteminin karaciğeri yanlışlıkla saldırması sonucu oluşan bir karaciğer hastalığıdır. Otoimmün hepatit, zamanla karaciğer hasarına ve siroza yol açabilir.
  • Genetik bozukluklar: Bazı genetik hastalıklar, karaciğerde yapısal veya metabolik bozukluklara neden olarak siroza yol açabilir. Örnek olarak Wilson hastalığı, hemokromatozis ve alfa-1 antitripsin eksikliği verilebilir.
  • Safra yolu tıkanıklığı: Uzun süreli safra yolu tıkanıklığı, safra akışının engellenmesine ve karaciğerde hasara yol açabilir. Safra yolu taşları, safra kanallarının daralması veya tıkanması, primer sklerozan kolanjit gibi durumlar safra yolu tıkanıklığına neden olabilir.
  • Diğer nedenler: Bunlar arasında ilaçlar (uzun süreli ve aşırı dozda alınması), toksin maruziyeti, bazı metabolik bozukluklar, kronik kalp yetmezliği, parazit enfeksiyonları ve bazı nadir hastalıklar yer alır.

Karaciğer sirozunun nedeni hastadan hastaya farklılık gösterebilir. Genellikle birden fazla faktörün birleşimi sonucunda gelişir. Karaciğer sirozu, tedavi edilmeyen ve kontrol altına alınmayan diğer karaciğer hastalıklarının ilerlemesiyle ortaya çıkabilir.

Karaciğer sirozu teşhisi nasıl konulur?

Siroz, hasta tarafından geç dönemde teşhis edilen bir hastalıktır. Karaciğer sirozu teşhisi, bir dizi test ve inceleme kullanılarak konulur. Bunlar;

  • Hastane değerlendirmesi ve tıbbi geçmiş: Doktor, hastanın semptomlarını, tıbbi geçmişini ve risk faktörlerini değerlendirecektir. Alkol tüketimi, viral hepatit geçmişi, ilaç kullanımı ve diğer olası nedenler gözden geçirilir.
  • Fizik muayene: Doktor, karaciğerin boyutunu ve hassasiyetini değerlendirmek için fizik muayene yapar. Karın şişliği (ascites), ödem (şişlik) veya sarılık gibi belirtiler araştırılır.
  • Kan testleri: Kan testleri karaciğer fonksiyonunu değerlendirmek için yapılır. Karaciğer enzimleri (AST, ALT, ALP), bilirubin seviyeleri, kan pıhtılaşma faktörleri ve diğer karaciğer fonksiyon testleri incelenir.
  • Görüntüleme testleri: Karaciğerin yapısal değişikliklerini görmek için görüntüleme testleri uygulanır. Bunlar arasında karın ultrasonu, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve elastografi yer alabilir. Bu testler, karaciğerde fibrozis, nodüller veya siroz belirtilerini tespit etmeye yardımcı olabilir.
  • Biyopsi: Siroz tanısı kesinleştirilmesi için karaciğer biyopsisi yapılabilir. Bu işlemde, bir iğne yardımıyla karaciğerden küçük bir doku örneği alınır ve mikroskopta incelenir. Biyopsi sonucunda, fibrozis, inflamasyon ve sirozun varlığı doğrulanır.
  • Ek testler: Sirozun altta yatan nedenini belirlemek için ek testler yapılabilir. Bu testler, viral hepatit antikor testleri, otoantikor testleri, serum demir ve bakır seviyeleri gibi özel testleri içerebilir.

Karaciğer sirozu tedavisi nasıl olur?

Karaciğer sirozunun tedavisi, sirozun nedenine, hastalığın evresine ve komplikasyonlara bağlı olarak değişebilir. Tedavi genellikle şu hedeflere yöneliktir:

  1. Altta yatan nedenin tedavisi: Karaciğer sirozunun temel nedeni olan faktörler ele alınmalıdır. Örneğin, alkol kötüye kullanımı varsa alkolü tamamen bırakmak önemlidir. Viral hepatit varsa, uygun antiviral tedavi uygulanır. Beslenme bozukluğu veya obezite gibi faktörler varsa, sağlıklı bir beslenme düzeni ve yaşam tarzı değişiklikleri önerilebilir.
  2. Komplikasyonların tedavisi: Karaciğer sirozu ilerledikçe ortaya çıkan komplikasyonlar yönetilmelidir. Örneğin, portal hipertansiyon nedeniyle mide-bağırsak kanaması riski varsa, endoskopik yöntemlerle varis kanaması durdurulabilir. Ascites (karın şişliği) durumunda sıvı birikimini azaltmak için tuz kısıtlaması, diüretik ilaçlar ve paracentez (sıvı çekilmesi) kullanılabilir.
  3. Semptomların rahatlatılması: Karaciğer sirozu belirtilerinin yönetimi önemlidir. Örneğin, kaşıntıyı hafifletmek için antihistaminikler veya topikal kremler kullanılabilir. Mide bulantısı veya kusma durumunda antiemetik ilaçlar kullanılabilir.
  4. Karaciğer nakli: Siroz ilerledikçe ve karaciğer yetmezliği geliştiğinde, karaciğer nakli bir tedavi seçeneği olabilir. Karaciğer nakli, ileri evre karaciğer sirozu olan ve uygun adaylar için uzun vadeli bir çözüm olabilir. Ancak, karaciğer nakli için uygun aday olabilmek için bazı kriterlerin karşılanması gerekmektedir.
  5. Destekleyici tedaviler: Karaciğer sirozu olan kişilerde sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri önerilir. Alkol kullanımından kaçınılması, düşük tuzlu beslenme, dengeli beslenme, düzenli egzersiz, uygun kilo kontrolü ve uygun ilaç kullanımı gibi faktörler tedavinin bir parçasıdır.

Çocuklarda siroz olabilir mi?

Evet, çocuklar da karaciğer sirozu gelişebilir. Çocuklarda karaciğer sirozu nadir görülen bir durumdur, ancak bazı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Çocuklarda karaciğer sirozuna yol açabilen bazı yaygın nedenler şunlardır:

  • Doğuştan gelen karaciğer hastalıkları: Bazı çocuklar, doğumdan itibaren karaciğerle ilgili genetik veya metabolik bozukluklar nedeniyle siroz geliştirebilir. Örnek olarak, Alfa-1 antitripsin eksikliği, Wilson hastalığı, otoimmün hepatit gibi durumlar verilebilir.
  • Viral hepatit: Çocuklarda viral hepatit B veya C enfeksiyonları siroza yol açabilir. Bu enfeksiyonlar, kronikleşirse ve tedavi edilmezse karaciğer hasarına ve siroza neden olabilir.
  • Otoimmün hepatit: Bağışıklık sistemi, çocuklarda da karaciğeri hedef alarak otoimmün hepatit oluşturabilir. Bu durumda karaciğer iltihaplanması ve zamanla siroz gelişebilir.
  • Safra yolu tıkanıklığı: Doğuştan veya sonradan gelişen safra yolu tıkanıklığı, çocuklarda karaciğer sirozu riskini artırabilir. Örnek olarak, biliyer atrezi adı verilen bir durum bu kategoriye girer.
  • Metabolik bozukluklar: Bazı metabolik hastalıklar, çocuklarda siroza yol açabilir. Örneğin, alfa-1 antitripsin eksikliği, galaktosemi, tirosinemi gibi durumlar karaciğerde hasara ve siroza neden olabilir.

Çocuklarda karaciğer sirozu teşhisi ve tedavisi yetişkinlerden farklı bir yaklaşım gerektirebilir. Erken teşhis, uygun tedavi ve yönetimle çocuklarda sirozun ilerlemesi kontrol altına alınabilir ve komplikasyonlar minimize edilebilir.

En sık siroz nedeni nedir?

En sık görülen karaciğer sirozu nedeni dünya çapında alkol kötüye kullanımıdır. Uzun süreli ve aşırı alkol tüketimi, karaciğerde ciddi hasarlara neden olabilir ve zamanla siroza ilerleyebilir. Alkolik karaciğer sirozu olarak adlandırılan bu durum, karaciğer hastalıklarının önde gelen nedenlerinden biridir. Bununla birlikte, diğer önemli karaciğer sirozu nedeni; Kronik viral hepatittir. Kronik hepatit B, C ve D virüs enfeksiyonları, karaciğerde uzun süreli iltihaplanmaya neden olabilir. Bu durum, zamanla karaciğerde fibrozis ve siroza yol açabilir.

Sirozun daha ileri safhalarında neler olur?

Karaciğer sirozu ilerledikçe, çeşitli komplikasyonlar ortaya çıkabilir ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Sirozun daha ileri safhalarında aşağıdaki durumlar görülebilir:

  • Portal hipertansiyon: Karaciğerdeki siroz, portal venin (karaciğerdeki büyük damar) direncinin artmasıyla sonuçlanabilir. Bu durum portal hipertansiyon olarak adlandırılır. Portal hipertansiyon, portal venin basıncının yükselmesine ve çevre organlarda komplikasyonlara yol açabilir. Varisler (genişlemiş yüzeyel damarlar) oluşabilir ve bu varisler kanamalara neden olabilir. Ayrıca, sıvı birikimiyle birlikte karında şişlik (ascites) ve bacaklarda şişme (ödem) gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
  • Hepatik ensefalopati: Karaciğer sirozu olan kişilerde, karaciğerin toksinleri düzgün bir şekilde metabolize edememesi nedeniyle beyinde toksin birikimi olabilir. Bu durum hepatik ensefalopati olarak adlandırılır. Beyin fonksiyonlarında bozulma, hafıza sorunları, uyku düzeninde değişiklikler, davranış değişiklikleri ve hatta bilinç kaybı gibi belirtilere yol açabilir.
  • Hepatorenal sendrom: İleri evre karaciğer sirozu olan kişilerde, böbreklerin normal şekilde çalışmamasına bağlı olarak hepatorenal sendrom gelişebilir. Bu durumda böbrek fonksiyonları bozulur ve böbrek yetmezliği ortaya çıkabilir.
  • Karaciğer kanseri: Uzun süreli karaciğer hasarı ve siroz, karaciğer kanseri (hepatoselüler karsinom) riskini artırır. Karaciğer kanseri, sirozun ilerlemiş safhalarında görülebilir ve ciddi bir komplikasyon olabilir.

Bu komplikasyonlar karaciğer sirozunun ilerleyen evrelerinde ortaya çıkabilir ve hayati tehlike oluşturabilir. İleri evre sirozda, karaciğer nakli genellikle en uygun tedavi seçeneğidir. Erken teşhis, uygun tedavi ve takip, sirozun ilerlemesini yavaşlatabilir ve komplikasyonları minimize edebilir.

Yukarıya Kaydır
Canlı Yardım
Yardıma mı ihtiyacınız var?
Magnet Hastanesi
Merhaba
Bu gün size nasıl yardımcı olabiliriz?