FODMAP diyeti ve besin listesi

Fodmap diyeti, ince bağırsağın yetersiz emme kapasitesi nedeniyle sindirim sorunlarına yol açabilen bazı karbonhidratların sınırlanması veya dışlanmasına dayanan bir beslenme yaklaşımıdır. Bu özel karbonhidratlar FODMAP olarak adlandırılır ve buğday, fasulye gibi belirli gıdalarda bulunur. Özellikle hassas bağırsak sendromu gibi sindirim sorunları yaşayan kişilere önerilir. Bu diyet, bu karbonhidratların alımını kısıtlayarak veya tamamen ortadan kaldırarak mide ve bağırsak rahatsızlıklarının semptomlarını hafifletmeyi amaçlar.

Düşük FODMAP diyeti nedir ve nasıl uygulanır?

FODMAP diyeti, genellikle hassas bağırsak sendromu gibi sindirim sorunlarına sahip olan kişiler için önerilen bir beslenme yaklaşımıdır. FODMAP, Fermente Edilebilen Oligosakkaritlar, Disakkaritler, Monosakkaritler ve Poliol’lerin kısaltmasıdır ve bu besinler özellikle bazı karbonhidrat türlerini ifade eder. Düşük FODMAP diyeti olarak da bilinen bu yaklaşım, özellikle huzursuz bağırsak sendromu semptomlarını hafifletmeyi, mide ağrısı, kramp, şişkinlik, gaz sancısı ve reflü gibi belirtileri azaltmayı amaçlar. Ayrıca ishal ve kabızlığı da azaltma potansiyeline sahiptir.

Düşük FODMAP diyeti, yüksek FODMAP içeren gıdaların tüketiminin sınırlanması veya geçici olarak kesilmesini içerir. Bu besinler arasında buğday, soğan, sarımsak, kuru üzüm, karnabahar gibi birçok gıda bulunur. Diyet, bu FODMAP içeren gıdalardan kaçınarak bağırsaklardaki sindirim problemlerini azaltmayı hedefler.

Diyeti uygularken, FODMAP içeriği düşük olan gıdalar tercih edilir. Örnek olarak; glutensiz tahıllar, özellikle pirinç ve mısır, bazı meyveler ve sebzeler, sığır eti, tavuk, balık ve bazı süt ürünleri düşük FODMAP içeren seçenekler arasında yer alır. Diyetin belirli bir süre boyunca takip edilmesi ve ardından doktor veya beslenme uzmanı ile yeniden değerlendirilmesi önerilir.

Düşük FODMAP diyeti, kişinin sindirim sitemine özgüdür, bu nedenle herkes için uygun olmayabilir. Bu nedenle, bu diyeti uygulamadan önce bir sağlık profesyoneliyle danışmak önemlidir.

FODMAP nedir?

FODMAP (Fermente Edilebilen Oligosakkaritlar, Disakkaritler, Monosakkaritler ve Poliol’ler), sindirimi hassas ve kısa zincirli karbonhidratlar olan bir besin gruplarının kısaltmasıdır. FODMAP adını alan bu karbonhidratlar, bağırsakların son bölgesine ulaşarak bakteriler tarafından fermante edilir ve bu sırada emilirler.

Düşük FODMAP diyetini kimler uygulayabilir?

Düşük FODMAP diyeti, başta huzursuz bağırsak sendromu olmak üzere sindirim sistemi sorunlarına sahip olan bireyler tarafından uygulanabilir. Ayrıca ülseratif kolit gibi bazı bağırsak hastalıklarının semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir.

FODMAP diyetinin sağlığa faydaları nelerdir?

  • Huzursuz bağırsak sendromu (IBS) semptomlarını azaltma: FODMAP diyeti, huzursuz bağırsak sendromu (IBS) gibi sindirim sistemi sorunlarının semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir. Bu semptomlar arasında karın ağrısı, kramp, şişkinlik, gaz sancısı, ishal ve kabızlık yer alır.
  • Ülseratif kolit gibi inflamatuar bağırsak hastalıklarının semptomlarını hafifletme: Bazı insanlar için FODMAP diyeti, inflamatuar bağırsak hastalıkları gibi ciddi bağırsak sorunlarının semptomlarını azaltmaya yardımcı olabilir. Bu hastalıklar arasında ülseratif kolit ve Crohn hastalığı yer alır.
  • Şişkinlik ve gaz sorunlarını azaltma: FODMAP içeren gıdalardan kaçınmak, şişkinlik ve gaz sıkıntılarını hafifletebilir.
  • Reflü semptomlarını azaltma: Bazı insanlar için, düşük FODMAP diyeti, reflü (GERD) semptomlarını kontrol etmeye yardımcı olabilir.
  • Bireysel toleransı iyileştirme: FODMAP diyeti, kişisel olarak hangi gıdalara karşı toleransınızın daha iyi olduğunu anlamanıza yardımcı olabilir, böylece semptomları azaltmak için uygun bir beslenme planı oluşturabilirsiniz.

FODMAP içeren besinler nelerdir?

FODMAP içeren besinler arasında şunlar bulunabilir:

Oligosakkaritler (Oligosaccharides):

  • Buğday
  • Çavdar
  • Soğan
  • Sarımsak
  • Pırasa
  • Kuşkonmaz
  • Brokoli

Disakkaritler (Disaccharides):

  • Süt
  • Yoğurt
  • Ayran
  • Taze peynirler (örneğin, labne)
  • Dondurma

 Monosakkaritler (Monosaccharides):

  • Bal
  • Mango
  • İncir

 Poliol’ler (Polyols):

  • Mannitol
  • Sorbitol
  • Xylitol
  • Maltitol
  • Elma
  • Armut
  • Şeftali
  • Avokado
  • Mantar

Tahıllar ve baklagiller:

  • Kuru fasulye
  • Börülce
  • Bakla
  • Nohut
  • Badem
  • Kaju
  • Antep fıstığı
  • Barbunya
  • Mercimek
  • Soya fasulyesi
  • Bezelye
  • Bezelye unu

Bu yiyeceklerin içerdikleri FODMAP’lar, hassas bağırsak sendromu veya diğer sindirim sorunlarına sahip bireylerde semptomlara neden olabilir. Düşük FODMAP diyeti, bu besinlerin tüketiminin sınırlanması veya belirli bir süre için kesilmesiyle semptomların hafifletilmesini amaçlar. Ancak bu diyeti uygulamadan önce bir sağlık profesyoneli veya beslenme uzmanı ile görüşmek önemlidir, çünkü her bireyin toleransı farklı olabilir ve dengeli bir beslenme planı oluşturmak önemlidir.

FODMAP içeren gıdaların alternatifleri

FODMAP diyeti uygularken, FODMAP içeren gıdaların alternatiflerine yönelmek semptomları azaltmada yardımcı olabilir. İşte bazı FODMAP içeren gıdaların alternatifleri:

Sebze ve meyve alternatifleri:

  • Ispanak yerine roka veya marul gibi düşük FODMAP yeşillikler
  • Havuç yerine kabak veya tatlı patates gibi düşük FODMAP sebzeler
  • Salatalık, yeşil fasulye ve biber gibi düşük FODMAP sebzeleri tercih etmek
  • Domates yerine domates sosu veya rendesi kullanmak
  • Muz yerine kivi veya çilek gibi düşük FODMAP meyveler
  • Portakal yerine mandalina veya çilek gibi düşük FODMAP meyveler
  • Ananas yerine çilek veya kavun gibi düşük FODMAP meyveler

Tahıl ve protein kaynakları alternatifleri:

  • Esmer pirinç, darı, kara buğday ve kinoa gibi düşük FODMAP tahılları tercih etmek
  • Mısır ve mısır irmiği gibi düşük FODMAP tahılları kullanmak

Süt ürünleri ve alternatifleri:

  • Cheddar peyniri veya parmesan peyniri gibi düşük laktoz içeren peynirleri seçmek
  • Kaymak veya yoğurt yerine laktozsuz süt veya yoğurt kullanmak

FODMAP için örnek diyet listesi

FODMAP diyeti kişiselleştirilmesi gereken bir diyet olduğu için herkes için aynı örnek bir diyet listesi sunmak zordur. Ancak aşağıda, düşük FODMAP içeren bazı gıdalardan oluşan bir örnek diyet listesi bulabilirsiniz. Bu sadece bir referans olarak düşünülmelidir ve kişisel ihtiyaçlarınıza ve semptomlarınıza göre ayarlamalar yapılmalıdır. Ayrıca, bu diyeti uygulamadan önce bir sağlık profesyoneli veya beslenme uzmanı ile görüşmek önemlidir.

Kahvaltı:

  • Glutensiz yulaf ezmesi
  • Laktosuz süt veya badem sütü
  • Çilek veya muz (küçük miktarlarda)
  • Taze nane yaprakları

Ara Öğün:

  • Yoğurt veya laktozsuz yoğurt
  • Kivi dilimleri

Öğle:

  • Tavuk göğsü veya somon
  • Roka ve marul salatası (soğan veya sarımsak içermeyen)
  • Zeytinyağı ve limon sosu
  • Glutensiz pilav veya patates püresi

Ara Öğün:

  • Kızarmış kabak veya havuç dilimleri
  • Çedar peyniri

Akşam Yemeği:

  • Tavuk veya kırmızı et (baharatlarla lezzetlendirilmiş)
  • Ispanak veya biber
  • Quinoa veya esmer pirinç

Atıştırmalık:

  • FODMAP içermeyen kuruyemişler (örneğin, badem veya fındık)
  • Kavun veya çilek dilimleri

Notlar:

  • İçeriğinde FODMAP bulundurmayan baharatlar ve otlar (örneğin, taze nane, kişniş, tuz, biber) yemeklere lezzet katabilir.
  • İhtiyaca göre FODMAP içermeyen soslara ve baharatlara başvurulabilir.
  • Porsiyon büyüklüklerini kişisel ihtiyaçlarınıza ve semptomlarınıza göre ayarlamak önemlidir.
  • Bu sadece bir örnek diyet listesidir ve kişisel beslenme gereksinimlerinize uyacak şekilde uyarlanmalıdır. FODMAP diyeti, bir sağlık profesyoneli veya beslenme uzmanı ile iş birliği içinde uygulanmalıdır.

FODMAP diyeti yasaklar listesi

FODMAP diyeti, bazı sindirim sorunlarına sahip insanlar için önerilen bir diyet planıdır. Bu diyetin amacı, belirli türdeki karbonhidratları sınırlayarak semptomları azaltmaktır. FODMAP diyeti sırasında kaçınılması gereken yiyecekler şunlar olabilir:

  • Baklagiller: Nohut, mercimek, fasulye gibi baklagiller yüksek FODMAP içerebilir ve bu nedenle sınırlanmalıdır.
  • Süt ve süt ürünleri: Laktoz intoleransı olan kişiler için süt, yoğurt, peynir gibi süt ürünleri sınırlı olmalıdır. Laktoz içeren alternatifler yerine laktozsuz ürünler tercih edilebilir.
  • Buğday, çavdar, arpa gibi tahıllar: Bu tahılların içerdiği fruktanlar ve glikanlar FODMAP olarak kabul edilir ve sınırlanmalıdır. Buğday yerine glütensiz tahıllar veya pirinç gibi düşük FODMAP seçenekleri tercih edilebilir.
  • Alkollü içecekler ve meyve suları: Alkol ve meyve suları yüksek FODMAP içerebilir. Bu nedenle şarap, bira, likörler ve meyve suyu tüketimi sınırlı olmalıdır. Düşük FODMAP içerikli içecekler tercih edilebilir.
  • Fruktoz değeri yüksek meyveler: Elma, kayısı, böğürtlen, kiraz, karpuz gibi meyveler yüksek fruktoz içerebilir ve bu nedenle sınırlanmalıdır. Çilek, muz, kavun gibi düşük FODMAP içerikli meyveler tercih edilebilir.
  • Enginar ve kuşkonmaz: Bu sebzelerde yüksek FODMAP bulunabilir, bu nedenle sınırlanmalıdır. Düşük FODMAP sebzeleri tercih etmek daha uygun olabilir.

Dikkat etmeniz gereken önemli bir nokta, FODMAP diyetinin kişiselleştirilmiş bir yaklaşım gerektirmesi ve uzman bir diyetisyen veya sağlık profesyoneli tarafından denetlenmesi gerektiğidir. Bu kişiler, belirli FODMAP yiyeceklerini kademeli olarak yeniden tanıtmak ve semptomları nasıl etkilediğini gözlemlemek için bir süreç izleyebilirler.

FODMAP diyeti kimler için uygun değildir?

FODMAP diyeti genellikle aşağıdaki gruplar için uygun değildir:

  • Sağlıklı bir sindirim sistemine sahip bireyler: FODMAP diyeti, sindirim sorunları yaşamayan veya hafif sindirim rahatsızlıkları olmayan kişilere yönelik değildir. Bu diyet, özellikle irritabl bağırsak sendromu (IBS) veya diğer sindirim sorunlarına sahip olanlar için tasarlanmıştır.
  • Huzursuz bağırsak sendromu (IBS) olmayan bireyler: FODMAP diyeti, IBS semptomlarını azaltmaya yardımcı olmak için geliştirilmiştir. IBS semptomları olmayan kişilere bu diyetin uygulanması genellikle gerekli değildir.
  • Herhangi bir sindirim rahatsızlığı bulunmayan bireyler: Sindirim sistemi sorunları yaşamayan kişilere FODMAP diyeti uygulanması önerilmez. Bu diyet, özellikle IBS, inflamatuar bağırsak hastalığı (IBD) veya başka sindirim sorunlarına sahip olanlar için önerilir.

FODMAP diyetinin olası yan etkileri ve dikkat edilmesi gereken hususlar

FODMAP (Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides, and Polyols) diyeti, özellikle irritabl bağırsak sendromu (IBS) gibi sindirim sorunlarına sahip kişiler için önerilen bir diyet yaklaşımıdır. Ancak bu diyetin bazı olası yan etkileri ve dikkat edilmesi gereken hususlar bulunmaktadır:

  • Yetersiz beslenme: FODMAP diyeti, bazı yiyecek gruplarını sınırlar veya ortadan kaldırır. Bu nedenle, bu diyeti takip edenlerin bazı önemli besin maddelerini yetersiz alabileceği riski vardır. Bu eksiklikler, vitaminler, mineraller ve lif içerebilir. Bu nedenle, bir sağlık profesyoneli ile çalışarak dengeli bir diyet sağlamak önemlidir.
  • Lif eksikliği: FODMAP diyeti, bazı lif kaynaklarını kısıtlayabilir. Lif eksikliği, kabızlık gibi sindirim sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle, lif alımına dikkat edilmelidir ve alternatif lif kaynakları bulunmalıdır.
  • Sosyal izolasyon: FODMAP diyeti bazen sosyal izolasyona yol açabilir çünkü dışarıda yemek yemek veya arkadaşlarınızla yemek yemek zor olabilir. Restoranlarda veya davetlerde yiyecek seçenekleri sınırlı olabilir.
  • Zaman ve planlama gereksinimi: FODMAP diyeti, yiyecekleri dikkatli bir şekilde seçme ve planlama gerektirir. Özellikle başlangıçta, alışveriş yaparken ve yemekleri hazırlarken daha fazla zaman ve çaba gerekebilir.
  • Beslenme dengelemesi: FODMAP diyetinin başarılı bir şekilde uygulanabilmesi için bir diyetisyen veya sağlık profesyoneli tarafından yönlendirilmek önemlidir. Diyeti yanlış uygulamak, yanlış yiyecekleri kesmek veya gerekli yiyecekleri eklemek sindirim sorunlarını daha da kötüleştirebilir.
  • Kendi kendine teşhis tehlikesi: Sindirim sorunları yaşayan kişiler, bir sağlık profesyoneli tarafından tanılandığından emin olmalıdır. Kendi kendine teşhis ve tedavi, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
  • Geçici bir çözüm olabilir: FODMAP diyeti, bazı insanlar için sindirim sorunlarını hafifletebilir, ancak bu diyetin kesin bir çözüm olmadığını unutmamak önemlidir. Bir sağlık profesyoneli tarafından tavsiye edilen diyet değişiklikleri her zaman bireysel ihtiyaçlara ve tanıya göre uyarlanmalıdır.

 

Yukarıya Kaydır
Canlı Yardım
Yardıma mı ihtiyacınız var?
Magnet Hastanesi
Merhaba
Bu gün size nasıl yardımcı olabiliriz?